"กะเพราแดง" สวนครัวไทย ไม้ไล่ยุง

สาระน่ารู้

25 สิงหาคม 2564

152

"กะเพราแดง" สวนครัวไทย ไม้ไล่ยุง

            ช่วงฤดูฝนในประเทศไทยเริ่มตั้งแต่ช่วงกลางเดือนพฤษภาคมไปจนถึงสิ้นเดือนตุลาคม โรคที่มักจะมาพ้อมกับฤดูฝน คือ โรคไข้เลือดออก โดยพืชสมุนไพรที่ใช้สำหรับไล่ยุงได้แก่ ตะไคร้หอม มะกรูด และมีพืชอีกชนิดหนึ่งที่มีคุณสมบัติไล่ยุ่งนั่นคือ กะเพรา กะเพราที่พบเห็นโดยทั่วไปมีอยู่ 2 ชนิด คือ กะเพราขาว และกะเพราแดง ทั้ง 2 ชนิด อยู่ในวงศ์ LABIATAE (Lamiaceae) และมีชื่อวิทยาศาสตร์ คือ Ocimum tenuiflorum L

➤ ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ไม้ล้มลุก ความสูง 30-60 ซม. 
• ลำต้นกะเพราแดงจะมีลำต้นสีแดงอมเขียว กะเพราขาวมีลำต้นสีเขียวอมขาว และยอดอ่อนมีขนสีขาว
• ใบเป็นใบเดี่ยวสีเขียวรูปรีออกตรงข้ามปลายใบมนหือแหลม โคนใบแหลม ขอบใบเป็นจักฟันเลื่อยและเป็นคลื่น แผนใบมีขนสีขาว
• ดอกออกเป็นช่อที่ปลายยอดดอกสีขาวแกมม่วงแดงจำนวนมาก กลีบเลี้ยง 5 กลีบ โคนจะเชื่อมติดกัน กลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็นสองปาก ปากบน 4 แฉก ปากล่าง 1 แฉกและยาวกว่าปากบน มีขนประปราย เกสรเพศผู้มี 4 อัน เกสรเพศเมีย 2-4 อัน
• ผลเป็นผลแห้ง ขนาดเล็กเมื่อแตกออกจะมีเมล็ดสีดำถึงน้ำตาลคล้ายรูปไข่

            กะเพราเป็นพืชที่นิยมนำมาประกอบอาหาร และนำมาใช้ประโยชน์เพื่อการรักษาอาการเจ็บป่วยหลายอย่าง ดังนี้
• ใบ ช่วยทำให้่ร่างกายอบอุ่นและป้องกันหวัด แก้อาการคลื่นเหียนอาเจียน ขับลม อาการจุดเสียดแน่นท้อง เป็นยารักษากลากเกลื้อน แก้พิษจากแมลงกัดต่อยได้ มีฤทธิ์ช่วยขับไขมันและน้ำตาลส่วนเกินออกจากร่างกาย ลดระดับไขมันในร่างกายและลดระดับน้ำตาลในเลือด ป้องกันโรคเบาหวานและเพิ่มน้ำนมให้สตรีหลังคลอดบุตร
• กะเพรายังเป็นส่วนประกอบของยาสมุนไพรหลายชนิด เช่น ยารักษาตานขโมยสำหรับเด็ก เป็นต้น
• ราก รากแห้งนำมาชงหรือต้มกับน้ำร้อนดื่ม ช่วยแก้โรคธาตุพิการ
• ต้น น้ำสกัดจากทั้งต้นของกะเพรามีฤทธิ์ช่วยลดการบีบตัวของลำไส้ ช่วยย่อยไขมัน รักษาแผลในกระเพาะอาหารและช่วยขับน้ำดี
• เมล็ด เมื่อนำเมล็ดไปแช่น้ำจะพองตัวเป็นเมือกขาว นำมาใช้พอกบริเวณตา เมื่อมีฝุ่นละอองหรือเศษผงเข้าตา ผงหรือฝุ่นละอองก็จะหลุดออกมา โดยไม่ทำให้ตาช้ำ

            นอกจากการใช้ประโยชน์ทางด้านสมุนไพร กะเพรายังมีการใช้ประโยชน์ทางด้านอื่น เช่น ไล่ยุงหรือฆ่ายุงด้วยการใช้ทั้งใบสดและกิ่งสดมาขยี้แล้ววางใกล้ตัวจะช่วยไล่ยุงและแมลงได้ โดยน้ำมันกะเพราที่สกัดมาจากใบจะมีคุณสมบัติช่วยไล่ยุงได้ดี ใช้ในการประกอบอาหารและช่วยดับกลิ่นคาวของเนื้อสัตว์ และใบกะเพราสามารถช่วยดับกลิ่นปากอันไม่พึงประสงค์ได้

แหล่งข้อมูล : โครงการสำรวจความหลากหลายและภูมิปัญญาสมุนไพรสำหรับสุชภาพระดับชุมชนจังหวัดนครศรีธรรมราช, 2562