กระดังงา

สาระน่ารู้

5 สิงหาคม 2564

105

กระดังงา

               รู้หรือไม่ว่ากระดังงามีหลายชนิดพันธุ์ แม้ชื่อเรียกคล้ายกันแต่ลักษณะนั้นมีความแตกต่างกัน กระดังงาไทย กระดังงาสงขลา กระดังงาจีน ทั้ง 3 ชนิดนี้ส่งกลิ่นหอมยามเย็นและช่วงกลางคืน นอกจากดอกกระดังงา 3 ชนิดพันธุ์นี้แล้ว ยังมีดอกสายหยุดที่มีลักษณะคล้ายกันมาก แต่ดอกสายหยุดจะส่งกลิ่นหอมในช่วงเช้า โดยพรรณไม้ที่กล่าวมานั้นอยู่ในวงศ์ ANNONACEAE ซึ่งแต่ละชนิดพันธุ์มีข้อแตกต่างดังนี้

✦ กระดังงาไทย 
ชื่อวิทยาศาสตร์ Cananga odorata (Lam.) Hook.f. & Thomson var. odorata
ลักษณะวิสัย : ไม้พุ่มขนาดเล็ก เปลือกสีเทาอมน้ำตาล ดอกเดี่ยว กลีบดอกปลายกลีบและกระดก ผลกลุ่ม
สรรพคุณสมุนไพร : ปลูกเป็นไม้ประดับ รากใช้เป็นยาคุมกำเนิด เปลือกรักษา ใบรักษาโรคผิวหนัง ดอกเป็นยาหอม บำรุงหัวใจ บำรุงโลหิต

✦ กระดังงาสงขลา
ชื่อวิทยาศาสตร์ Cananga odorata (Lam.) Hook.f. & Thomson var. fruticosa (Craib) J.Sinclair
ลักษณะวิสัย : ไม้พุ่มขนาดเล็ก เปลือกสีเทาอมน้ำตาล ดอกเดี่ยว กลีบดอกปลายกลีบดอกและกระดก ผลกลุ่ม
สรรพคุณสมุนไพร : ปลูกเป็นไม้ประดับ ดอกสวยงามและกลิ่นหอม ดอกเป็นยาบำรุงหัวใจ บำรุงธาตุ

✦ กระดังงาจีน
ชื่อวิทยาศาสตร์ Artabotrys hexapetalus (L.f) Bhandari
ลักษณะวิสัย : ไม้เถาเนื้อแข็งเลื้อยพัน มีหนามแข็ง เปลือกต้นสีเทาอมดำ ดอกเดี่ยวกลีบหนา 6 กลีบ แบ่งเป็น 2 วง วงละ 3 กลีบ ผลกลุ่ม ผลย่อย 4-15 ผล ผลอ่อนสีเขียว เมื่อแก่เป็นสีเหลือง
สรรพคุณสมุนไพร : ปลูกเป็นไม้ประดับให้ร่มเงาและดอกมีกลิ่นหอมสกัดน้ำมันหอมระเหย

✦ สายหยุด 
ชื่อวิทยาศาสตร์ Desmos chinensis Lour.
ลักษณะวิสัย : ไม้พุ่มรอ ดอกเดี่ยวกลีบดอก 6 กลีบ แต่ละกลีบมีลักษณะบิดงอ ผลกลุ่ม
สรรพคุณสมุนไพร : ดอกเป็นยาบำรุงหัวใจ แก้วิงเวียน รากแก้บิด แก้ปวดเมื่อย แก้ไข้

ที่มา : 
➤ โครงการสำรวจความหลากหลายและภูมิปัญญาสมุนไพรสำหรับสุขภาพระดับชุมชน จังหวัดกาญจนบุรี นครสวรรค์ อุทัยธานี ปีงบประมาณ 2561 และจังหวัดพะเยา จังหวัดแพร่ ปีงบประมาณ 2562
➤ หนังสือพรรณไม้ในมหาวิทยาลัยมหาสารคาม พิมพ์ครั้งที่ 1 (2559)