ธนาคารความหลากหลายทางชีวภาพจากไร่หมุนเวียน สู่การเรียนรู้และใช้ประโยชน์ของสวนพฤษศาสตร์ โรงเรียนบ้านขุนแม่หยอด

สาระน่ารู้

21 มกราคม 2564

103

ธนาคารความหลากหลายทางชีวภาพจากไร่หมุนเวียน สู่การเรียนรู้และใช้ประโยชน์ของสวนพฤษศาสตร์ โรงเรียนบ้านขุนแม่หยอด

            กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกไม้ผลบ้านแม่หยอด ตำบลแม่ศึก อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ เป็นหนึ่งในเครื่อข่ายวิสาหกิจชุมชนของธนาคารความหลากหลายทางชีวภาพระดับชุมชน (Community BioBank) ซึ่งมีการเก็บรวบรวมทรัพยากรชีวภาพในรูปของ Community BioBank เป็นพืชดั้งเดิมของชนเผ่าปกาเกะญอ (กะเหรี่ยง) เช่น ฮ่อวอ ข้าวไร่ ข้าวโพด และผักพื้นบ้านที่ใช้ในการดำรงชีพ 

            โดยชาวบ้านในชุมชนบ้านขุนแม่หยอดมีการทำไร่หมุนเวียนประกอบอาชีพไร่หมุนเวียนเป็นภูมิปัญญาในการทำไร่บนวิถีแห่งการอนุรักษ์ป่าเป็นการใช้พื้นที่เพาะปลูก ในช่วงเวลา 1 ปี จากนั้นหมุนเวียนจากที่หนึ่ง ไปอีกที่หนึ่ง เพื่อให้พื้นที่เดิมได้พักฟื้นและสะสม แร่ธาตุอาหารในดิน โดยวงจรในการหมุนเวียน ผลัดเปลี่ยนใช้เวลาประมาณ 5-12 ปี เรียกว่า “ไร่เหล่า”

วงจรยั่งยืน “ไร่หมุนเวียน”

1. เก็บกินต่อเนื่อง : หลังจากการทำไร่หมุนเวียน แปลงพืชอาหารยังมีพืชพันธุ์เป็นผลผลิตให้เก็บกินต่อไปได้อย่างต่อเนื่อง
2. งอกเงยและเขียวชอุ่ม : ในปีต่อมา จะเริ่มมีหญ้ารก ไม้ใหญ่แตกกิ่งเขียวชอุ่ม ไม้อ่อนงอกใหม่ มีสัตว์ขนาดเล็กหลายชนิดเข้ามาอาศัย
3. อาศัยและพักพิง : เริ่มเข้าสู่ปีที่สาม ต้นไม้เริ่มเติบโตขึ้นเป็นไม้ใหญ่ หญ้าเริ่มลดลง มีสัตว์ป่าขนาดใหญ่เข้ามาอยู่อาศัยและหากิน
4. บดบังเพื่อเติบโต : แน่นอนว่าการเติบโตขึ้นของไม้ใหญ่ ทำให้หญ้าที่อาศัยตามพื้นดิน เริ่มหมดไป เพราะเงาจากต้นไม้ใหญ่ ได้เข้ามาบดบังแสงแดด
5. เติบโตและออกดอกผล : ต้นไม้มีขนาดใหญ่ขึ้น เศษหญ้าเน่าเปื่อยกลายเป็นแร่ธาตุในดิน และต้นไม้บางชนิดออกดอกผลให้ได้เก็บกิน
6. “ดู บะฉกี่ เจ๊าะ” : พื้นที่และต้นไม้มีความอุดมสมบูรณ์มาก จนถูกขนานนามว่า “ดู บะฉกี่ เจ๊าะ” (ภาษากระเหรี่ยง) หรือ “ไร่แห่งความอุดมสมบูรณ์”
7. ไร่หมุนเวียนแสนยั่งยืน : ครบเจ็ดปี แปลงทำกินก็จะหมุนเวียนกลับมายังพื้นที่แปลงนี้อีกครั้ง เป็นวงจรแสนยั่งยืนสมชื่อ “ไร่หมุนเวียน”


สื่อความรู้ออนไลน์ครบวงจรในที่เดียว : http://bedolib.bedo.or.th/
รับชมภาพขนาดใหญ่ : https://1bestlinks.net/MnNyx