ทรัพยากรชีวภาพจุลินทรีย์

เห็ดรา

ชื่อสามัญ:เห็ดรา
ชื่อวิทยาศาสตร์:-
ประเภท:จุลินทรีย์ › รา
รูปร่าง ลักษณะ:


เป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก  ที่เซลล์มีเยื่อหุ้มนิวเคลียส  จัดอยู่ในพวก eukaryotic  cell     อาจเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีเซลล์เดียวหรือหลายเซลล์    ไม่มีคลอโรฟิลล์  สังเคราะห์อาหารเองไม่ได้  กินอาหารโดยการสร้างน้ำย่อยแล้วปล่อยออกมาย่อยสารอินทรีย์จนเป็นโมเลกุลเล็กและดูดเข้าเซลล์  พบได้ทั่วไปในฝุ่นละออง  น้ำและในดิน  มองด้วยตาเปล่าจะเห็นเป็นเส้นใย (mycelium) จะมีส่วนที่ใช้ขยายพันธุ์เรียกว่า  สปอร์ (spore)  มีรูปร่างลักษณะต่างๆ  ได้แก่  สิ่งมีชีวิตประเภทเห็ด  รา  ยีสต์
 
 

 



 

 

ประโยชน์/โทษ:
  
ความหลากหลายของเห็ด  รา ไลเคนและการใช้ประโยชน์
       

            ราเป็นสิ่งมีชีวิตที่พบมากเป็นอันดับสองรองมาจากแมลง  ประมาณการว่าจำนวนรามี 1.5 ล้านชนิด(species)  แต่ราที่ศึกษามีจำนวน  80,000-120,000 สายพันธุ์ (Webster &Weber 2007)   ดังนั้นจึงมีราอีกเป็นจำนวนมากที่ยังไม่มีการค้นพบ ประเทศไทยเป็นประเทศในเขตร้อนชื้น   ดังนั้นจึงพบว่ารามีความหลากหลายมากและกิจกรรมในการย่อยสลายวัสดุต่างๆก็เกิดขึ้นมากทำให้นักวิจัยทั้งในและต่างประเทศทำการค้นคว้าเพื่อการค้นพบราสายพันธุ์ใหม่จากวัสดุต่างๆ เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ทางการเกษตรโดยเฉพาะเกษตรอินทรีย์ อุตสาหกรรมและการแพทย์     

            ราพบได้ทั้งที่เป็นน้ำจืด น้ำเค็ม ในอากาศ บนพืช มูลสัตว์ ดิน รวมทั้งอาหาร เสื้อผ้า ของใช้ และวัสดุต่างๆ ได้ศึกษาวิจัยราจากดินและเศษซากพืช พบราที่น่าสนใจหลายชนิด บางชนิดเป็นราสายพันธุ์ใหม่ที่ไม่เคยรายงานพบมาก่อน ราบางชนิดสร้างเอนไซม์ และสารทุติยภูมิ (secondary metabolites) ที่สามารถจะพัฒนาไปใช้เป็นยาป้องกันกำจัดรา แบคทีเรีย ยีสต์สาเหตุโรคพืช โรคคนและสัตว์ พบรา Neurospora, Gelasinospora หลายชนิดจากดินในแหล่งต่างๆ ทั้งดินป่าและดินทำการเกษตร วิธีการแยกราดังกล่าวใช้ความร้อนและ               อัลกอฮอล์  ดินเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวง จังหวัดเลย  และพบรา Gelasinospora ซึ่งเป็นราเอนโดไฟท์จากใบเพกา (Oroxylum indicum) เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวง จังหวัดเลย
Neurospora lineolata     
Gelasinospora sp.1                        
Gelasinospora hapsidophora  

               รา Neurospora ใช้ในการศึกษา Mycogenetic   รา Gelasinospora kobi สร้างสารทุติยภูมิหลายชนิดได้แก่ kobiin และ kobifuranones A, B และ C ซึ่งนำมาใช้ประโยชน์เป็นยากดภูมิคุ้มกัน(immunosuppressive components) นอกจากนี้ยังพบรา Diplogelasinospora sp. ซึ่งทั่วโลกมีรายงาน 3 ชนิด (species) ได้แก่ Diplogelasinospora grovesii , D. princeps และ D.inaequalis   ได้มีรายงานว่ารา  D. grovesii สร้างสาร  macrophin และ colletodiol  ที่เป็นประโยชน์ในการกดภูมิคุ้มกันของร่างกาย (immunosuppressive  components) ซึ่งมีประโยชน์ทางการแพทย์ในการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะ เช่น หัวใจ ไต เช่นเดียวกับการใช้ยา cyclosporin ซึ่งผลิตจากราดิน Tolypocladium  
ราจากเศษซากพืชที่ร่วงหล่นที่น่าสนใจได้แก่ Ellisiopsis gallesiae, Helicomyces sp., Tetraploa aristata, Torula herbarum, Wiesneriomyces javanicus และ Zalerion varium   รา Tetraploa  aristata  ซึ่งรายงานพบเป็นครั้งแรกในประเทศไทย แยกได้จากกาบไผ่ จ. สระบุรี  Saparrat et al.  (2002) แยกราT. aristata     จากอินทรียวัตถุที่ปนเปื้อนด้วยคราบน้ำมันในแม่น้ำ Santiago เมืองบรูโนสไอเรส ประเทศอาร์เจนตินา  และพบว่าราสร้างเอนไซม์แลคเคส (extracellular laccase) ซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษในการย่อยสลายสารระเหยที่ปนเปื้อนในอากาศ (aromatic pollutants) ที่มีความสำคัญต่อสภาพแวดล้อม (bioremediation)  นอกจากนี้พบว่ารา Hyphomycetes  หลายชนิดสร้างเอนไซม์ดังกล่าวในปริมาณสูงกว่าที่พบในราจำพวกเห็ด (ligninolytic Basidiomycetes) เช่น Thelephora terrestris และ Pycnoporus sanguineus

Helicomyces sp
Tetraploa aristata
Wiesneriomyces javanicus

ราที่เป็นประโยชน์ทางการเกษตร
ประโยชน์ของราทางโรคพืช  ราดินและราเอนโดไฟท์บางชนิดสามารถยับยั้งการเจริญการเจริญของรา Rhizoctonia spp. สาเหตุโรคใบไหม้ของข้าว  ข้าวโพดและทุเรียน  ราดินที่มีประสิทธิภาพในการควบคุมการเจริญของรา Rhizoctonia spp ได้แก่  Humicola sp, Chaetomium globosum, C.  cupreum และ Trichoderma sp. ส่วนรา  Sordaria fimicola  และ  Talaromyces flavus ไม่สามารถยับยั้งการเจริญของรา Rhizoctonia  แต่สามารถยับยั้งการเจริญของรา Alternaria alternata, Colletotrichum capsici, C. gloeosporioides, Curvularia lunata, Fusarium oxysporum, Helminthosporium maydis, H. oryzae, Peronophythora litchi, Pestalotiopsis guepinii, Phyllosticta sp., Phytophthora palmivora and  P. parasitica. และพบว่าราเอนโดไฟท์ซึ่งเจริญช้าและไม่สร้างสปอร์ที่แยกได้จากใบอุตพิต (Typhomium  trilobatum, วงศ์ Araceae)  จากจังหวัดสุพรรณบุรี สามารถยับยั้งการเจริญของรา  Rhizoctonia  spp.,  Pythium  utimum และ Phytophthora  cinnamomi

Chaetomium cupreum  vs
 Rhizoctonia (KUFC 5624)

Humicola sp. vs
Rhizoctonia (KUFC 5624)

ราเอนโดไฟท์ (กลาง) E0-1  vs  Rhizoctonia (KUFC 5624)

ราเอนโดไฟท์ (กลาง) E0-1vs  Rhizoctonia (KUFC 5625)

ประโยชน์ของราที่เจริญในทะเล
          โลกประกอบด้วยน้ำทะเลประมาณ 2 ใน 3 ของพื้นที่ทั้งหมด  ดังนั้นจึงได้มีนักวิจัยให้ความสนใจศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับทรัพยากรทางทะเลกันมาก โดยเฉพาะราที่เจริญในน้ำทะเล (marine fungi) บนวัสดุต่าง ๆ เช่น ทราย สาหร่าย กิ่งไม้ เศษซากพืช ปะการัง และฟองน้ำที่อยู่ในทะเล ราดังกล่าวมีความสำคัญในการย่อยสลาย เศษซากพืช ปลา และสิ่งมีชีวิตต่างๆ ในระบบนิเวศทางทะเลทำให้เกิดความสมดุลย์ รวมทั้งยังสามารถสร้างเอนไซม์และสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ ที่สำคัญจำนวนมากซึ่งมีการพัฒนาไปเป็นยารักษาโรค เครื่องสำอาง เอนไซม์และเคมีภัณฑ์ต่าง ๆ  ซึ่งมีมูลค่ามหาศาลทางเศรษฐกิจ
ได้มีการค้นพบสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพชนิดใหม่จากราที่เจริญในน้ำทะเลหลายชนิด Bhadury et al. (2006) รวบรวมรายงานการค้นพบสารชนิดต่างๆ จากราที่เจริญในน้ำทะเล จำนวน  272 ชนิด จากนั้นได้มีการค้นพบสารชนิดใหม่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ  และมีรายงานว่าสารที่สกัดจากราดังกล่าว มีคุณสมบัติยับยั้งการเจริญของแบคทีเรีย  ไวรัส  โปรโตซัว  และราที่เป็นสาเหตุโรคของมนุษย์ (Bhadury et al., 2006; Mehta  et al., 2004) และพบว่าสารบางชนิดมีคุณสมบัติเป็นสารต้านมะเร็ง (Schwartsmann et al., 2003; Holler et al., 2000) ยับยั้งการเจริญของเชื้อมาลาเรีย (Chinworrungsee et al., 2001) ยับยั้งการอักเสบ (Mayer and Hamann, 2004) รวมทั้งมีคุณสมบัติเป็นสารต่อต้านอนุมูลอิสระ(Abdel-Lateff et al., 2003) ซึ่งเป็นประโยชน์ต่ออุตสาหกรรมการผลิตยาทางเภสัชกรรมและทางการแพทย์เป็นอย่างยิ่ง

Dactylospora haliotrepha
Aigialus parvus
Verruculina enalia

ประโยชน์ของราเอนโดไฟท์
               ราเอนโดไฟท์เป็นราที่เจริญอยู่ภายในกิ่ง  ใบ  และส่วนต่าง ๆ ของพืชโดยไม่ทำให้พืชเกิดโรค  การศึกษาวิจัยเรื่องราเอนโดไฟท์เพื่อนำมาใช้ประโยชน์ในการควบคุมโรคพืชทางชีววิธีจึงมีผู้ให้ความสนใจศึกษากันมาก  พืชที่นำมาศึกษาควรเป็นพืชที่เจริญในพื้นที่ ที่ปลอดจากมลภาวะ และสารพิษ ได้มีรายงานพบสาร Taxol ซึ่งยับยั้งการเจริญของเชลล์มะเร็ง (anticancer) จากรา Pestalotiopsis   microspora (Strobel, 1996) ซึ่งเป็นที่สนใจของวงการแพทย์  จากนั้นจึงได้มีการศึกษาค้นคว้าอย่างต่อเนื่อง   Worapong et al. (2001) พบว่าราเอนโดไฟท์  Muscodor albus  จากอบเชย cinnamomum zeylanicum สร้างสารระเหย  antimicrobial volatile organic chemical ที่มีประสิทธิภาพในการยับยั้งการเจริญของราสาเหตุโรคพืชหลายชนิดได้แก่  Sclerotinia sclerotiorumRhizoctonia solani และ แบคทีเรีย Bacillus substilis    Lacey และNeven, 2006  นำสารระเหยที่ได้จากรา M. albus  ไปใช้เป็นยาฆ่าแมลงในการกำจัดตัวอ่อนและตัวเต็มวัยผีเสื้อในหัวมันฝรั่ง (potato moth, Phthorimaea  operculella) ในโรงเก็บมันฝรั่งได้อย่างมีประสิทธิภาพ   นอกจากนี้พบว่ามีการนำราเอนโดไฟท์ M. albus มาเลี้ยงบนเมล็ดข้าวไรน์ เพื่อให้ราสร้างสารระเหยในการควบคุม Meloidogyne  chitwoodi และ M. hapha ใส้เดือนฝอยสาเหตุโรคพืชในห้องปฏิบัติการ และในโรงเรือนปลูกพืชทดลองที่ประเทศสหรัฐอเมริกา (Riga et al., 2008)
                จากงานวิจัยพบราเอนโดไฟท์ที่ไม่สร้างสปอร์สร้างเฉพาะเส้นใย (sterile mycelium) ที่แยกจากใบ                อุตพิษ (Typhonium  trilobatum) จาก อำเภอบางระจัน  จังหวัดสิงห์บุรี   ยับยั้งการเจริญของรา สาเหตุโรคพืชหลายชนิดได้แก่ Pythium  ultimum, Phytopthora  palmivora, P. cinnamomi, Sclerotinia  sclerotiorum, Colletotrichum  lagenarium, Rhizoctonia  solani และแบคทีเรีย Escherichia  coli
                ราเอนโดไฟท์ที่สร้าง synnemata แยกได้จากกิ่งของกาฝากก่อดำ (Dufrenoya  sessilis) จากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวง จังหวัดเลย ยับยั้งการเจริญของราโรคพืชหลายชนิดได้แก่ Phytophthora  palmivora, P. paracitica, Fusarium  oxysporum, Sclerotium  rolfsii และรา  Colletotrichum  capsic

แหล่งที่พบ:ไม้ผุ
ข้อมูลอื่นๆเพิ่มเติม:

เห็ดรา (อังกฤษ: Fungus,Fungi) คือสิ่งมีชีวิตกลุ่มหนึ่ง เดิมเคยจัดอยู่อาณาจักรเดียวกับพืช แต่ปัจจุบันจัดอยู่ใน อาณาจักรเห็ดราหรือฟังไจ (Kingdom Fungi) เป็นเซลล์ยูแคริโอต (eukaryote) พบได้ทั้งที่เป็นสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว เส้นใย และ ดอกเห็ด ไม่มีคลอโรฟิลล์ ได้รับสารอาหารจากการย่อยสลายสารอินทรีย์ โดยปล่อยเอนไซม์ออกมาย่อยสลายสารอินทรีย์ที่มีโมเลกุลขนาดใหญ่และซับซ้อนจนเป็นโมเลกุลเล็กและดูดซึมเข้าเซลล์ (saprophyte)ได้แก่ สิ่งมีชีวิตประเภทเห็ด รา และยีสต์


  ราเป็นสิ่งมีชีวิตที่พบมากเป็นอันดับสองรองมาจากแมลง  ประมาณการว่าจำนวนรามี 1.5 ล้านชนิด(species)  แต่ราที่ศึกษามีจำนวน  80,000-120,000 สายพันธุ์ (Webster &Weber 2007)   ดังนั้นจึงมีราอีกเป็นจำนวนมากที่ยังไม่มีการค้นพบ ประเทศไทยเป็นประเทศในเขตร้อนชื้น   ดังนั้นจึงพบว่ารามีความหลากหลายมากและกิจกรรมในการย่อยสลายวัสดุต่างๆก็เกิดขึ้นมากทำให้นักวิจัยทั้งในและต่างประเทศทำการค้นคว้าเพื่อการค้นพบราสายพันธุ์ใหม่จากวัสดุต่างๆ เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ทางการเกษตรโดยเฉพาะเกษตรอินทรีย์ อุตสาหกรรมและการแพทย์                 ราพบได้ทั้งที่เป็นน้ำจืด น้ำเค็ม ในอากาศ บนพืช มูลสัตว์ ดิน รวมทั้งอาหาร เสื้อผ้า ของใช้ และวัสดุต่างๆ ได้ศึกษาวิจัยราจากดินและเศษซากพืช พบราที่น่าสนใจหลายชนิด บางชนิดเป็นราสายพันธุ์ใหม่ที่ไม่เคยรายงานพบมาก่อน ราบางชนิดสร้างเอนไซม์ และสารทุติยภูมิ (secondary metabolites) ที่สามารถจะพัฒนาไปใช้เป็นยาป้องกันกำจัดรา แบคทีเรีย ยีสต์สาเหตุโรคพืช โรคคนและสัตว์ พบรา Neurospora, Gelasinospora หลายชนิดจากดินในแหล่งต่างๆ ทั้งดินป่าและดินทำการเกษตร วิธีการแยกราดังกล่าวใช้ความร้อนและ               อัลกอฮอล์  ดินเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวง จังหวัดเลย  และพบรา Gelasinospora ซึ่งเป็นราเอนโดไฟท์จากใบเพกา (Oroxylum indicum) เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวง จังหวัดเลย

Neurospora lineolata     
Gelasinospora sp.1                        
Gelasinospora hapsidophora  

               รา Neurospora ใช้ในการศึกษา Mycogenetic   รา Gelasinospora kobi สร้างสารทุติยภูมิหลายชนิดได้แก่ kobiin และ kobifuranones A, B และ C ซึ่งนำมาใช้ประโยชน์เป็นยากดภูมิคุ้มกัน(immunosuppressive components) นอกจากนี้ยังพบรา Diplogelasinospora sp. ซึ่งทั่วโลกมีรายงาน 3 ชนิด (species) ได้แก่ Diplogelasinospora grovesii , D. princeps และ D.inaequalis   ได้มีรายงานว่ารา  D. grovesii สร้างสาร  macrophin และ colletodiol  ที่เป็นประโยชน์ในการกดภูมิคุ้มกันของร่างกาย (immunosuppressive  components) ซึ่งมีประโยชน์ทางการแพทย์ในการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะ เช่น หัวใจ ไต เช่นเดียวกับการใช้ยา cyclosporin ซึ่งผลิตจากราดิน Tolypocladium  
ราจากเศษซากพืชที่ร่วงหล่นที่น่าสนใจได้แก่ Ellisiopsis gallesiae, Helicomyces sp., Tetraploa aristata, Torula herbarum, Wiesneriomyces javanicus และ Zalerion varium   รา Tetraploa  aristata  ซึ่งรายงานพบเป็นครั้งแรกในประเทศไทย แยกได้จากกาบไผ่ จ. สระบุรี  Saparrat et al.  (2002) แยกราT. aristata     จากอินทรียวัตถุที่ปนเปื้อนด้วยคราบน้ำมันในแม่น้ำ Santiago เมืองบรูโนสไอเรส ประเทศอาร์เจนตินา  และพบว่าราสร้างเอนไซม์แลคเคส (extracellular laccase) ซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษในการย่อยสลายสารระเหยที่ปนเปื้อนในอากาศ (aromatic pollutants) ที่มีความสำคัญต่อสภาพแวดล้อม (bioremediation)  นอกจากนี้พบว่ารา Hyphomycetes  หลายชนิดสร้างเอนไซม์ดังกล่าวในปริมาณสูงกว่าที่พบในราจำพวกเห็ด (ligninolytic Basidiomycetes) เช่น Thelephora terrestris และ Pycnoporus sanguineus

Helicomyces sp
Tetraploa aristata
Wiesneriomyces javanicus

แหล่งที่มาของข้อมูล:http://th.wikipedia.org/
คำช่วยค้นหา(keyword): เห็ด
ผู้บันทึกข้อมูล:kanokwan opachad
วันที่บันทึกข้อมูล:7/4/2010 10:54:36 AM
วันที่แก้ไขล่าสุด:7/4/2010 10:57:38 AM
จำนวน view:1287 ครั้ง
สถานะการตรวจสอบ:ยังไม่ผ่านการตรวจสอบความถูกต้อง

รูปภาพ:





^ ไปบนสุด