ทรัพยากรชีวภาพสัตว์

ปูราชินี,ปูสามสี

ชื่อท้องถิ่น:ปูราชินี,ปูสามสี
ชื่อสามัญ:Blue swimming crab.
ชื่อวิทยาศาสตร์:Thaiphusa sirikit
ชื่อวงศ์:Potamidae
ประเภทสัตว์:สัตว์น้ำ
ลักษณะสัตว์:

ในบรรดาปูน้ำจืดทุกชนิด “ปูราชินี” จัดว่าเป็นปูน้ำจืดประเภทปูป่าที่มีสีสันสวยงามที่สุด โดยจะมีสีสันมากถึง 3 สี คือ ขาเป็นสีแดง ตรงโคนขา ก้ามหนีบ และบริเวณขอบกระดองเป็นสีขาว ตรงกลางกระดองเป็นสีน้ำเงิน ดูแล้วคล้ายกับธงชาติไทย ชาวบ้านจึงมักจะเรียกกันอีกชื่อหนึ่งว่า “ปูสามสี”

“ปูราชินี” Thaiphusa sirikit (Naiyanetr, 1992) ราชินีแห่งทองผาภูมิตะวันตก ปูราชินี ได้รับการตั้งชื่อเพื่อเป็นการถวายพระเกียรติแด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในวโรกาสเจริญพระชนมายุครบ 5 รอบ พ.ศ.2535 มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Thaiphusa sirikit (Naiyanetr, 1992) และมีชื่อภาษาอังกฤษว่า Regal Grab ปัจจุบันปูราชินีจัดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองที่หายากในสภาพธรรมชาติ

สำหรับใครที่ยังไม่เคยเห็นและอยากเห็นปูที่สวยที่สุดนี้ต้องลองเดินทางไปแถวอุทยานแห่งชาติทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี เพราะปูชนิดนี้เป็นปูเฉพาะถิ่นและปัจจุบันจัดอยู่ในสภาพหายากในสภาพธรรมชาติ ปูราชินีจึงกลายเป็นความภาคภูมิใจของชุมชนเพราะเปรียบเสมือนสัญลักษณ์แห่งผืนป่าทองผาภูมิตะวันตกที่เกรงว่าใกล้จะสูญพันธุ์  ดังนั้น โครงการ BRT จึงได้ร่วมกับ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) สนับสนุนให้นายสิทธิพงศ์ วงศ์วิลาส ผู้ช่วยนักวิจัยโครงการ BRT ทำการศึกษาปูราชินีเพื่อเป็นข้อมูลสำคัญในการที่จะส่งเสริมและสนับสนุนชุมชนให้เห็นคุณค่าและร่วมกันอนุรักษ์ปูราชินีให้อยู่คู่กับท้องถิ่นสืบไป
ลักษณะรูปูราชินีที่พบจะมีอยู่ 3 แบบ ดังนี้
      1. เป็นกองมูลดิน และมีดินปิดปากรู กองมูลดินจะมีความสูง 8-15 เซนติเมตร เส้นผ่าศูนย์กลางของกองมูลดิน จะอยู่ในช่วง 15-20 เซนติเมตร รูลักษณะนี้จะพบน้อย ประมาณร้อยละ 15 ของรูที่พบทั้งหมด
      2. เป็นกองมูลดิน แต่ไม่มีดินปิดปากรู กองมูลดินจะมีความสูง 6-10 เซนติเมตร เส้นผ่าศูนย์กลางของกองมูลดิน 14-17 เซนติเมตร เส้นผ่าศูนย์กลางของปากรู 1.8-4.2 เซนติเมตร รูลักษณะนี้จะพบมากกว่าแบบแรก ประมาณร้อยละ 35 ของรูที่พบทั้งหมด
      3. เป็นรูแบบเปิด ไม่มีกองมูลดินและไม่มีดินปิดปากรู เส้นผ่าศูนย์กลางของปากรู 1.5-4.8 เซนติเมตร รูลักษณะนี้จะพบมากที่สุดประมาณร้อยละ 50 ของรูที่พบ รูลักษณะนี้ รอบๆ ปากรูจะสะอาด ในรัศมีจากขอบปากรู 2-3 เซนติเมตร จะไม่มีเศษใบไม้กิ่งไม้อยู่เลย

ปริมาณที่พบ:ปานกลาง
การใช้ประโยชน์:เป็นอาหาร
อธิบายวิธีการใช้ประโยชน์:
พื้นที่ป่าชายเลนท่าฉาง อ.ท่าฉาง จ.สุราษฎร์ธานี เป็นพื้นที่ส่วนหนึ่งของพื้นที่ที่คนในท้องถิ่นเรียกว่า “อ่าวบ้าน” ซึ่งอุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติทางทะเล เนื่องจากมีแม่น้ำหลายสายไหลลงสู่อ่าวบ้านดอน ลักษณะทางภูมิศาสตร์เช่นนี้ทำให้เป็นที่มาของคำกล่าวที่ว่า บริเวณอ่าวบ้านดอนเป็นอู่ข้าวอู่น้ำของจังหวัดสุราษฎร์ธานี ลักษณะเฉพาะเช่นนี้ทำให้มีปริมาณปูเปี้ยวชุกชุม และเป็นปูเปี้ยวที่มีคุณภาพ ตัวโต เนื้อมัน อร่อย ทำให้มีชื่อเสียงและเป็นที่ยอมรับของคนทั่วไปกระทั่งปี 2530 อาชีพการเลี้ยงกุ้งกุลาดำได้มีการขยายพื้นที่ในการเพาะเลี้ยงมากเนื่องจากได้ราคาดี พื้นที่บริเวณป่าชายเลนนี้จึงถูกบุกรุกและเปลี่ยนสภาพเป็นบ่อเลี้ยงกุ้งประมาณ 80% ของพื้นที่ทั้งหมด อาชีพเลี้ยงกุ้งได้ดำเนินมาประมาณ 5-6 ปี ผู้เลี้ยงเริ่มจะได้ผลผลิตไม่คุ้มทุน เริ่มทิ้งบ่อให้ร้าง เมื่อป่าชายเลนถูกทำลายทำให้พืชและสัตว์โดยเฉพาะปูเปี้ยวลดปริมาณลงไปมาก ในปี 2540 สถานีพัฒนาทรัพยากรป่าชายเลนที่ 13 เข้าไปดำเนินการปลูกป่าเพิ่มเติม ทำให้ป่าชายเลนเริ่มอุดมสมบูรณ์ขึ้น ปริมาณสัตว์น้ำและปูเปี้ยวเพิ่มมากขึ้น ประชากรในพื้นที่ใกล้เคียงและต่างพื้นที่เข้าไปใช้ประโยชน์ทั้งการจับสัตว์น้ำ ปูเปี้ยว และตัดไม้เพื่อการใช้สอยและนำไปขาย แต่ในขณะเดียวกันก็พบว่ามีคนบางกลุ่มเข้ามาใช้ประโยชน์ในทางที่ผิด เช่น ใช้สารเคมีหยอดรูปูเปี้ยว การจับปูเปี้ยวที่ไม่ได้ขนาด รวมทั้งการเข้าไปตัดไม้ในปริมาณมากจนเกินไป โครงการการศึกษาแนวทางการจัดการป่าชายเลนเพื่อเพิ่มปริมาณปูเปี้ยวอย่างยั่งยืน โดย นายประสิทธิ เชื้อเอี่ยม ร่วมกับชุมชนบ้านท่าฉางเห็นว่าควรจะมีการศึกษาถึงแนวทางและวิธีในการจัดการอนุรักษ์ป่าชายเลนและเพิ่มปริมาณปูเปี้ยวให้ยั่งยืน ผลจากการวิจัยทำให้ทีมวิจัยได้รับทราบและเผยแพร่ข้อมูลที่เกี่ยวกับพัฒนาการและสถานการณ์ของชุมชน ข้อมูลสถานการณ์อาชีพประมงองค์ความรู้เรื่องปูเปี้ยว การบริหารจัดการพื้นที่เพาะเลี้ยงปูเปี้ยว การบริหารจัดการการแปรรูปและการตลาด จัดตั้งกฎระเบียบและบทลงโทษของกลุ่มอนุรักษ์ป่าชายเลน สร้างกฏเกณฑ์ของชุมชนให้เป็นที่ยึดถือร่วมกันในระบบกลุ่มและระบบอ่าว
แหล่งที่พบ:...ปูม้าพบทั่วไปบริเวณชายฝั่งอ่าวไทยและฝั่งอันดามัน ในระดับน้ำที่มีความลึกไม่เกิน 40 เมตร พบมากที่ความลึกประมาณ 7-30 เมตร บริเวณพื้นท้องทะเลที่เป็นโคลน ทราย
ข้อมูลอื่นๆเพิ่มเติม:-
ฤดูกาลที่ใช้ประโยชน์ได้:-
แหล่งที่มาของข้อมูล:-
คำช่วยค้นหา(keyword):-
ผู้บันทึกข้อมูล:พนิดา จตุรัส
วันที่บันทึกข้อมูล:7/3/2010 2:20:43 PM
วันที่แก้ไขล่าสุด:12/19/2010 1:41:37 PM
จำนวน view:5783 ครั้ง
สถานะการตรวจสอบ:ยังไม่ผ่านการตรวจสอบความถูกต้อง

รูปภาพ:




^ ไปบนสุด