ทรัพยากรชีวภาพพืช

สมอ

ชื่อท้องถิ่น:สมอ
ชื่อสามัญ:สมอ
ชื่อวิทยาศาสตร์:Terminalia chebula Retz.
ชื่อวงศ์: Combretaceae
ลักษณะวิสัย/ประเภท:ไม้ยืนต้น
ลักษณะพืช:คนไทยทั่วไปนิยมเรียก สมอไทย สมออัพยา

ต้นสมอไทยเป็นไม้ยืนต้นมีพูนพอนขนาดใหญ่ สูง 10-20 เซนติเมตร หรือต้นไม้ยืนต้นขนาดกลาง ไม่ใหญ่โตมากนักกิ่งอ่อนมีขน ใบโตขนาดใบกระท้อน หนา กลม แต่ปลายใบแหลม ใบเดี่ยว เรียงสลับ บางครั้งเรียงรอบข้อ รูปวงรีกว้างถึงเกือบกลมแกมไข่ โคนใบกลมกว้าง ปลายใบกลมถึงเว้าตื้น ขอบเรียบ เมื่อยังอ่อนอยู่มีขนสีน้ำตาลเหลือง เส้นใบ 5-6 คู่ ก้านใบยาว 4-5 เซนติเมตร เมื่อยังอ่อนอยู่มีขนดอกของสมอไทยเล็ก  ออกเป็นช่อสีเหลืองๆ เขียวๆมีผลกลมโตเหลี่ยมเล็กน้อย ดอกช่อเชิงลดออกดอกที่ซอกใบยาว 7-11 เซนติเมตร แกนกลางมีขนสีเหลือง ดอกย่อยสีครีม ใบประดับรูปไข่แกมขอบขนาน ร่วงง่าย กลีบเลี้ยงเชื่อมติดกันปลายแยกเป็นแฉกรูปคล้ายสามเหลี่ยมกว้าง ผลสดรูปกระสวยกว้างถึงเกือบกลม มีสันตามยาว ผิวมีขนนุ่มละเอียดสีเหลือง
ปริมาณที่พบ:ปานกลาง
การขยายพันธุ์:ใช้เมล็ด
อธิบายวิธีการเพาะ/ขยายพันธุ์:สมอไทยเกิดขึ้นเองมากมาย เอามาขยายพันธุ์ได้อีก โดยการเอากิ่งไปปลูก
ที่ๆเตรียมไว้ หรือจะเพาะเมล็ดก็เพาะได้

การขยายพันธุ์สมอพิเภกสามารถทำได้ 2 วิธี คือ การขยายพันธุ์โดยอาศัยเพศ โดยการเพาะเมล็ด และการขยายพันธุ์โดยวิธีไม่อาศัยเพศ โดยการปักชำและตอนกิ่ง   ในการขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ดนั้น ช่วงเวลาที่เหมาะสมในการเก็บเมล็ด ควรเก็บประมาณช่วงเดือนมกราคมจนถึงเดือนพฤษภาคม วิธีการเก็บเมล็ด ใช้วิธีเก็บผลที่ร่วงหล่นใหม่ ๆ ผลแก่จะมีสีน้ำตาลเข้ม   คุณภาพของเมล็ด เมล็ดที่เก็บใหม่ ๆ จะมีอัตราการงอก 85% เมล็ดที่เก็บไว้นานจะมีเปอร์เซ็นต์การงอกลดลง   
การใช้ประโยชน์/ส่วนที่นำไปใช้ประโยชน์:เอาผลสมอไทยมาต้มเอาน้ำดื่ม เป็นยาแก้ลมจุกเสียด ขับเสมหะ  หรือต้มน้ำเอาเกลือมาใส่เล็กน้อยดื่มเป็นยาระบายได้ผลดี
มีสรรพคุณ  แก้ปวดตามข้อและกระดูกได้อีกด้วย ทำให้ร่างกายแข็งแรง แก้อ่อนเพลียได้ดี
ผลสมอไทยนอกจากมีสรรพคุณทางสมุนไพรสูงเป็นอย่างมากแล้วก็ยังมีประโยชน์ต่องานอุตสาหกรรมพื้นบ้านได้ด้วยเช่นการย้อมผ้า,การทำเครื่องเรือน ฯลฯ

ราก แก้โลหิตอันทำให้ร้อน  เปลือกต้น แก้ปัสสาวะพิการ  แก่นต้น แก้ริดสีดวงลวก ใบ แก้บาดแผล  ดอก แก้โรคตา  ผลอ่อน  แก้ลมแก้ไข้ เป็นยาถ่าย  ผล  แก้ลมแก้ไข้ ทำให้ชุ่มคอ แก้ลมอัมพาต แก้ผิวหนังเป็นตุ่มหนอง
แหล่งที่พบ:นํ้าตกลุงไข
ข้อมูลอื่นๆเพิ่มเติม:ไม้สมอพิเภกซึ่งเป็นไม้พื้นเมืองของประเทศไทย การกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติพบได้ในทุกภาคของประเทศไทย สามารถขึ้นได้ในดินแถบทุกชนิด ดังนั้นในเรื่องพื้นที่ปลูกจึงไม่ค่อยมีปัญหาสำหรับไม้ชนิดนี้ การปลูกสมอพิเภกด้วยต้นกล้านั้น สามารถย้ายต้นกล้ามาปลูกได้โดยวิธีไม่มีดินหุ้มราก ขนาดของต้นกล้าที่เหมาะสมในการย้ายปลูกควรมีอายุ 6-7 เดือน มีความสูงประมาณ 40 ซม. ก่อนย้ายปลูกควรลิดใบและราก การย้ายต้นไม้จากแปลงเพาะไปปลูกควรย้ายในขณะอากาศชุ่มชื้น แต่ไม่ควรย้ายขณะฝนตกหนัก เพาะดินอาจแฉะเกินไป ดินอาจแน่นอากาศถ่ายเทไม่ได้  สำหรับอัตราการเจริญเติบโตและการปรับปรุงพันธุ์ไม้สมอพิเภกนั้นยังไม่มีการศึกษาและบันทึกข้อมูลไว้ ส่วนใหญ่แล้วจะปลูกไว้เพื่อเป็นไม้ใช้สอย โดยเฉพาะการใช้ประโยชน์ทางด้านสมุนไพร
ฤดูกาลที่ใช้ประโยชน์ได้:ทุกฤดูกาล
แหล่งที่มาของข้อมูล:http://www.dmsc.moph.go.th
คำช่วยค้นหา(keyword): ต้นสมอ
ผู้บันทึกข้อมูล:อภิเดช จันทร์คล้าย
วันที่บันทึกข้อมูล:6/20/2010 10:28:15 AM
วันที่แก้ไขล่าสุด:1/16/2011 8:15:03 PM
จำนวน view:1960 ครั้ง
สถานะการตรวจสอบ:ยังไม่ผ่านการตรวจสอบความถูกต้อง

รูปภาพ:




^ ไปบนสุด